De twee gezichten van Lombok

Is Lombok nu die wijk waar verslaafden, lastige Marokkaanse jongeren, foutparkeerders en nachtelijke bezoekers van shoarmazaken het beeld bepalen? Of is het toch die ultrahippe voorbeeldbuurt waar tweeverdieners en autochtone Utrechters met hun Marokkaanse en Turkse buren er een gezellige boel van maken?

Een ding weten bewoners Wendy Kremer (webdesigner, kunstschilder) en Robin Berg (adviseur internetcommunicatie) zeker: Lombok, inmiddels landelijk bekend, mag zich verheugen in grote belangstelling. Tot voor kort bezochten gemiddeld ruim vijfhonderd surfers per dag op hun site Lombox.nl. Na de publiciteit over de gestegen criminaliteit, bekijken dagelijks ruim duizend surfers hun wijkwebsite met eigen nieuws, discussies, filmpjes van wijkbewoners en discussies over de toekomst van de wijk. ‘Lombok heeft een bepaalde dynamiek', zeggen Wendy Kremer en Robin Berg. ‘Mensen zijn hier fanatiek. Je bent hier geen roepende in de woestijn, je trekt hier niet aan een dood paard.'

Het stel is een exponent van een nieuwe groep bewoners die zich de laatste jaren in de wijk heeft gevestigd: jong, hoog opgeleid en behept met een flinke dosis idealisme. En met de wil de handen uit de mouwen te steken in een multi-etnische buurt die in de jaren tachtig nog hoog op de lijst van te slopen getto's stond.

In de korte tijd, ruim een jaar dat Kremer (30) en Berg (33) hun riante, op en top modieus ingerichte huis aan de J.P.Coenstraat bewonen, hebben ze een duidelijk stempel op de wijk gedrukt. Met hun bekroonde website Lombox, het promoten van zonnepanelen en draadloos internet, en de organisatie van het festival Lombokunst, dat over een week plaats vindt. ‘Wij doen niet alles hoor. De intitiatieven komen hier, bijna vanzelf, naar je toe', zeggen ze bescheiden.

Lombokunst, een festival waar meer dan 75 ‘Lombokse' kunstenaars in de wijk hun werk tonen, is misschien wel de meest zichtbare uiting van het nieuwe Lombok, waar het aantal expositieplekken gestaag groeit. Drie jaar geleden was het nog een bescheiden initiatief, maar met de inzet van Kremer en anderen groeide het uit tot een heus evenement, met een opvallend gevarieerd programma op 25 plekken in de wijk. Bekende en minder bekende fotografen exposeren in de etalages van de allochtone groentenwinkels van de Kanaalstraat, terwijl koren 'wereldmuziek' ten gehore brengen in de Antoniuskerk en de Vredeskerk.

Beeldend kunstenaars van allerlei pluimage etaleren hun werk in woonhuizen die bewoners voor die gelegenheid ter beschikking hebben gesteld, naast jonge grafittispuiters die hun kunnen tijdens een workshop overdragen aan leeftijdsgenoten. ‘Er wonen hier veel creatieve mensen; fotografen, kunstenaars, noem maar op.' De variëteit wordt overigens niet door alle deelnemers gewaardeerd. ‘Sommige professionele kunstenaars morren van, huh, doen de buurthuizen ook mee? En wat moet een mevrouw die gipsen beelden maakt in dit programma? Wij vinden: als zij een nieuwe doelgroep weet aan te trekken, dan is het voor ons geslaagd.'

Kremer en Berg zijn geen mensen van half werk. Voor het Lombokunstweekend maakten ze een professionele website en een uitgebreide folder (oplage 8000). En: ze zijn gek van de laatste technische snufjes. Daar zitten ze ‘echt op te freaken'. Hoe krijgen ze het anders voor elkaar dat inmiddels ruim veertig omwonenden 220 zonnepanelen hebben laten plaatsen op hun dak? Berg: ‘Ik volg al die subsidieregelingen. Bij ons vorige huis in Rivierenwijk waren we in plaats van verbruiker leverancier geworden aan het electriciteitsnet. Het energiebedrijf begreep daar helemaal niets van, dat je een negatieve meterstand kon hebben.'

Draadloos internet, nog zo'n hobby van Berg en Kremer. Inmiddels hebben ze het voor elkaar gekregen dat er twee antennes zijn geplaatst: één op het NH Hotel en één op de Antoniuskerk. Zo'n dertig belangstellenden uit de wijk hebben nu 'de snelst mogelijke internetaansluiting'.

Voor Lombox.nl ontvingen ze vorig jaar de landelijke prijs van de Internet Society, voor de beste maatschappelijke website. Een site die ze in 2001 begonnen als een grap: met een nieuwtje dat ze op het net zetten. Kremer, grijnzend: ‘Mensen die niet weten dat wij die site maken, vertellen me soms iets dat ze op Lombox hebben gelezen.' Inmiddels hebben ze zelfs paal en perk moeten stellen aan de bijdragen uit aangrenzende buurten. ‘Voor je het weet word je een instituut. Terwijl het voor ons echt een hobby is', zegt Kremer. Maar meer nog zien ze de website als een middel voor ‘omgekeerde integratie'. ‘Autochtone wijkbewoners kunnen in hun huiselijke omgeving filmpjes bekijken over bijvoorbeeld het islamitische suikerfeest, of een interview lezen met de moskeevoorzitter of een Turkse pizzabakker. Zo krijgen ze een beter beeld van wat er buiten gebeurt.'

Want Lombok blijft een wijk met twee gezichten: je struikelt er zowel over de overdaad aan meditterane groente en rommel op straat, als over kunstenaars als idealistische bewonersinitiatieven. Natuurlijk zijn ook Kremer en Berg zich bewust van de kloof tussen de welgestelde nieuwe bewoners van de sterk in prijs gestegen koopwoningen en de de allochtone en autochtone 'authentieke' Lombokkers. En ze zien ook dat Lombok soms dreigt te bezwijken onder zijn populariteit, met de vestiging van bewoners die 'gewoon een beetje lui willen wonen'.

Berg en Kremer kijken vanuit hun huis uit op de Parkschool, een overwegend zwarte school in het Molenpark. ‘Zie ik daar van die nerveuze Nederlandse ouders, die het eng vinden hun kind tussen de Turkse kinderen te zetten. Dan hoor je ze zeggen: Mijn kind is te gevoelig voor Marokkaanse kinderen, die toch wat agressiever zijn. Terwijl die school prima cito-resultaten heeft', zegt Kremer. Zij, hoogzwanger, bezweert: ‘Voor ons zullen dergelijke argumenten niet meespelen in de schoolkeuze. In deze omgeving durf ik mijn kind met een gerust hart te laten opgroeien.'

Lombokunst, zaterdag 13 en zondag 14 december 2003 op 25 locaties in de wijk.

Meer informatie: www.lombokunst.nl

Charlotte Huisman | Volkskrant | 06-12-03